admin
बंगळुरू :
भारतीय गणितज्ञ आणि बंगळुरू येथील इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्सचे (IISc) प्राध्यापक महेश काकडे यांना २०२६ च्या प्रतिष्ठित ‘रामानुजन पुरस्कारा’ने सन्मानित करण्याची घोषणा करण्यात आली आहे. ‘संख्या सिद्धांत’ (Number Theory) मधील त्यांच्या उत्कृष्ट आणि अभूतपूर्व संशोधनासाठी त्यांची या आंतरराष्ट्रीय सन्मानासाठी निवड करण्यात आली आहे. हा पुरस्कार इंटरनॅशनल सेंटर फॉर थिओरेटिकल फिजिक्स (ICTP) आणि इंटरनॅशनल मॅथेमॅटिकल युनियन (IMU) यांच्या संयुक्त विद्यमाने विकसनशील देशांमधील ४५ वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या अशा तरुण गणितज्ञांना दिला जातो, ज्यांनी गणिताच्या क्षेत्रात असामान्य योगदान दिले आहे. या यशामुळे भारतीय गणिताला जागतिक पातळीवर एक नवी ओळख मिळाली आहे.
प्राध्यापक काकडे यांचे मुख्य संशोधन ‘बीजगणितीय संख्या सिद्धांत’ (Algebraic Number Theory) वर केंद्रित आहे. त्यांच्या कामाने ‘इवासावा सिद्धांत’ (Iwasawa theory) लक्षणीयरीत्या पुढे नेला आहे. याशिवाय त्यांनी प्रदीर्घ काळापासून न सुटलेल्या ‘ग्रॉस-स्टार्क’ आणि ‘ब्रुमर-स्टार्क’ अनुमानांवरही (conjectures) महत्त्वाची कामगिरी केली आहे, ज्यामुळे संख्या सिद्धांताचे विविध भाग एकमेकांशी जोडण्यास मदत होते. त्यांच्या संशोधनाचा थेट संबंध महान जर्मन गणितज्ञ डेव्हिड हिल्बर्ट यांनी १९०० मध्ये मांडलेल्या २३ प्रसिद्ध गणितीय समस्यांपैकी १२ वी समस्या सोडवण्याशी आहे.
महेश काकडे यांचे सुरुवातीचे शिक्षण भारतातच झाले. बंगळुरूच्या इंडियन स्टॅटिस्टिकल इन्स्टिट्यूटमधून गणितात पदवी घेतल्यानंतर, त्यांनी २००८ मध्ये केंब्रिज विद्यापीठातून आपले पदव्युत्तर शिक्षण आणि पीएचडी पूर्ण केली. त्यांना मिळालेला हा आंतरराष्ट्रीय सन्मान केवळ त्यांचे वैयक्तिक यश नसून भारतीय गणितीय संशोधनाच्या प्रगतीचेही प्रतीक आहे. त्यांच्या या यशामुळे देशातील तरुण संशोधकांना गणिताच्या क्षेत्रात उत्कृष्ट काम करण्याची नवी प्रेरणा मिळेल.
