मेघालय हादरले! बेकायदेशीर कोळसा खाणीत भीषण स्फोट, १८ मजुरांचा मृत्यू; अनेकजण अजूनही अडकल्याची भीती

शिलाँग (मेघालय): मेघालयातील पूर्व जयंतिया हिल्स जिल्ह्यातून एक अत्यंत धक्कादायक आणि हृदयद्रावक घटना समोर आली आहे. जिल्ह्यातील ‘थंगस्काई’ (Thangskai) भागातील एका बेकायदेशीर कोळसा खाणीत गुरुवारी भीषण स्फोट झाला. या स्फोटात आतापर्यंत १८ मजुरांचा मृत्यू झाला असून, अनेक मजूर अजूनही खाणीच्या ढिगाऱ्याखाली अडकल्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. या घटनेमुळे मेघालयातील अवैध खाणकामाचा प्रश्न पुन्हा एकदा चव्हाट्यावर आला आहे.

नेमकी घटना काय?

मिळालेल्या माहितीनुसार, गुरुवारी सकाळी ११ च्या सुमारास ही दुर्घटना घडली. खाणकामासाठी वापरण्यात येणाऱ्या डायनामाईटचा स्फोट झाल्यामुळे हा अपघात झाल्याचा प्राथमिक अंदाज पोलिसांनी वर्तवला आहे. स्फोट इतका भीषण होता की, खाणीचा काही भाग कोसळला आणि मजुरांना बाहेर पडण्याची संधीच मिळाली नाही. मृतांपैकी बहुतांश मजूर हे शेजारच्या आसाम राज्यातील रहिवासी असल्याचे समजते.

बचावकार्य युद्धपातळीवर

घटनेची माहिती मिळताच स्थानिक पोलीस, NDRF (राष्ट्रीय आपत्ती प्रतिसाद दल) आणि SDRF (राज्य आपत्ती प्रतिसाद दल) च्या तुकड्या घटनास्थळी दाखल झाल्या आहेत. जिल्हा पोलीस अधीक्षक विकास कुमार यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, आतापर्यंत १८ मृतदेह बाहेर काढण्यात आले आहेत. एक मजूर गंभीर जखमी असून त्याला उपचारासाठी शिलाँग येथील रुग्णालयात दाखल करण्यात आले आहे. खाणीच्या खोल भागात अजूनही काही मजूर अडकले असण्याची शक्यता असल्याने शोधमोहीम वेगाने राबवली जात आहे.

बंदी असूनही ‘रॅट-होल’ खाणकाम सुरूच

विशेष म्हणजे, २०१४ मध्ये राष्ट्रीय हरित लवादाने (NGT) मेघालयातील ‘रॅट-होल’ (उंदराच्या बिळासारखी अरुंद खाण) पद्धतीने केल्या जाणाऱ्या कोळसा खाणकामावर संपूर्ण बंदी घातली होती. मात्र, प्रशासनाचे दुर्लक्ष आणि खाण मालकांच्या मनमानीमुळे आजही अनेक ठिकाणी दुर्गम भागात अशा बेकायदेशीर खाणी सुरू आहेत. आजच्या दुर्घटनेतील खाण देखील अनधिकृतपणे चालवली जात होती, अशी कबुली पोलिसांनी दिली आहे.

पंतप्रधान आणि मुख्यमंत्र्यांकडून शोक व्यक्त

• पंतप्रधान नरेंद्र मोदी: पंतप्रधानांनी या घटनेवर तीव्र दुःख व्यक्त केले आहे. मृतांच्या नातेवाईकांना २ लाख रुपये आणि जखमींना ५० हजार रुपयांची मदत पंतप्रधान मदतनिधीतून (PMNRF) जाहीर करण्यात आली आहे.

• मुख्यमंत्री कॉनराड संगमा: मुख्यमंत्री संगमा यांनी उच्चस्तरीय चौकशीचे आदेश दिले असून, या बेकायदेशीर कृत्यासाठी जबाबदार असणाऱ्यांवर कठोर कारवाई केली जाईल, असे स्पष्ट केले आहे.

आसाम सरकारची मदत

मृत मजुरांमध्ये आसाममधील कामगारांची संख्या जास्त असल्याने आसामचे मुख्यमंत्री हिमंता बिस्वा सरमा यांनीही यावर शोक व्यक्त केला असून, मृत मजुरांच्या वारसांना प्रत्येकी ५ लाख रुपयांची मदत जाहीर केली आहे.