admin
पुणे: भारताच्या पर्यावरण चळवळीला विज्ञानाचा भक्कम आधार देणारे जागतिक कीर्तीचे ज्येष्ठ पर्यावरणशास्त्रज्ञ डॉ. माधवराव गाडगीळ (वय ८३) यांचे आज, ८ जानेवारी २०२६ रोजी पुण्यात निधन झाले. गेल्या काही दिवसांपासून ते वृद्धपकाळाने आजारी होते. पुण्यातील एका खाजगी रुग्णालयात त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या निधनाने पर्यावरणाप्रती कमालीची तळमळ असलेला एक ‘द्रष्टा’ संशोधक हरपल्याची भावना व्यक्त होत आहे.
राज्यपाल आणि मुख्यमंत्र्यांकडून शोक व्यक्त
डॉ. गाडगीळ यांच्या निधनानंतर महाराष्ट्राचे राज्यपाल आचार्य देवव्रत यांनी त्यांना श्रद्धांजली वाहिली. आपल्या संदेशात राज्यपाल म्हणाले की, “डॉ. गाडगीळ यांचे जैवविविधता जपण्यासाठी दिलेले योगदान देशासाठी आणि येणाऱ्या पिढ्यांसाठी मार्गदर्शक ठरेल. त्यांच्या जाण्याने पर्यावरण क्षेत्राची मोठी हानी झाली आहे.”
पश्चिम घाटाचा ‘गाडगीळ अहवाल’ आणि योगदान
डॉ. माधव गाडगीळ हे केवळ एक शास्त्रज्ञ नव्हते, तर ते निसर्ग आणि माणूस यांच्या सहअस्तित्वाचे पुरस्कर्ते होते.
-
गाडगीळ समिती: २०१० मध्ये केंद्र सरकारने त्यांच्या अध्यक्षतेखाली पश्चिम घाट तज्ज्ञ समिती नेमली होती. त्यांनी सादर केलेला ‘गाडगीळ अहवाल’ हा आजही पर्यावरणाच्या संवर्धनासाठीचा सर्वात महत्त्वाचा दस्तऐवज मानला जातो.
-
पुरस्कार: त्यांना भारत सरकारचा ‘पद्मभूषण’ आणि ‘पद्मश्री’ या नागरी सन्मानांनी गौरविण्यात आले होते. तसेच पर्यावरण क्षेत्रातील नोबेल मानला जाणारा ‘टायलर पुरस्कार’ (Tyler Prize) आणि संयुक्त राष्ट्रांचा ‘चॅम्पियन ऑफ अर्थ’ हा सर्वोच्च बहुमानही त्यांना मिळाला होता.
-
संस्थात्मक कार्य: त्यांनी बेंगळुरू येथील ‘सेंटर फॉर इकॉलॉजिकल सायन्सेस’ची स्थापना केली आणि अनेक वर्ष तिथे मार्गदर्शन केले.
लोकसहभागातून संवर्धन
डॉ. गाडगीळ यांचा असा विश्वास होता की, स्थानिक लोकांना विश्वासात घेतल्याशिवाय निसर्गाचे रक्षण होऊ शकत नाही. त्यांनी मांडलेली ‘लोकशाही पद्धतीने पर्यावरण रक्षण’ ही संकल्पना जगभर स्वीकारली गेली. त्यांच्या निधनावर राजकीय, सामाजिक आणि वैज्ञानिक क्षेत्रातील मान्यवरांनी शोक व्यक्त केला आहे.
